Tryweryn: cofio’r gorffennol i warchod y dyfodol

Cafodd y Cymry eu deffro i’r sylweddoliad eu pont yn gwbl analluog a diymadferth i wneud unrhyw benderfyniad ynghylch eu gwlad eu hun o ganlyniad i ddau ddigwyddiad erchyll a ddigwyddodd o fewn blwyddyn i’w gilydd. Y gyntaf oedd boddi Tryweryn ym 1965 a’r ail oedd trychuneb Aberfan yn 1966. Mae pobl o’r tu allan…

Cyri Cymru

Fy ngholofn ddiweddaraf i’r Free Press Beth yw pryd bwyd cenedlaethol Cymru? Lobscows? Cinio Dydd Sul? Crempog? Mae’n debyg mai un o’r prydiau bwyd mwyaf poblogaidd yn y Deyrnas Gyfunol ydy Tikka Masala Cyw Iâr, bwyd sydd a’i wreiddiau yn ardal Punjab, India. Efallai fod Corwen yn prysur ddatblygu pryd bwyd cenedlaethol newydd i Gymru,…

Y diwylliant amaeth

“Mae’r diwydiant llaeth yn wynebu dyfodol ansicr”. “Mae’r diwydiant amaeth yn gorfod arallgyfeirio”. Mae’r rhain yn frawddegau cyffredin, ond yn hytrach na mynd ar ôl pris llaeth neu ddyfodol ffermio, rwy am edrych ychydig yn ehangach ar y testun. Oherwydd mae’n gas gen i glywed am ffermio yn y cyd-destun hwn. Wrth gyfeirio atynt fel…

Cenhedlaeth y chwyldro

Mae’n debyg i Churchill ddweud fod hanes yn cael ei hysgrifennu gan y buddugwyr. Mae son mai Philip Graham, gohebydd y Washington Post, ddywedodd mai newyddiaduraeth oedd y drafft cyntaf o hanes. O dderbyn y rhain fel gwirebau mae’n siŵr mai’r argraff gyffredin yn y gwledydd yma yw i’r ymgyrch ‘Na’ gael buddugoliaeth derfynol dros…

Cymunedau Annibynol Cydweithredol

Rhai wythnosau yn ôl fe ddarllenom yn y Free Press fod grŵp o bobl leol wedi sefydlu cwmni cydweithredol i ddatblygu tyrbin hydro yng Nghorwen, uwchben Nant Cawrddu.   Mae’r cynllun, gan Corwen Electricty Cooperative, yn un blaengar ac uchelgeisiol, ond dyma’n union y math o gynllun sydd angen ar gymunedau Cymru, ac mae i’w…