Sut mae mesur Rhyddid?

Jose Pepe Mujica

Jose Mujica, yr Arlywydd ‘tlawd’, Arlywydd Uruguay

Dyma fy ngholofn ddiweddaraf i’r Free Press

Tra mod i’n ffan o chwaraeon – rygbi a phel-droed yn bennaf – rhaid dweud nad wyf yn hoffi’r ffordd y mae’r farchnad wedi cipio rheolaeth o’n gemau poblogaidd, a’r ffordd y mae’r wladwraieth a’r cyfryngau yn cyd-weithio i greu gymaint o hysteria o gylch chwaraeon fel nad ydym yn canolbwyntio ar y pethau sydd wirioneddol o bwys yn ein cymdeithas.  Cymharwch faint o sylw a roddwyd i’r ffaith fod Lloegr wedi disgyn allan o’r gystadleuaeth i faint o sylw a roddwyd i’r rali fawr yn Llundain yn erbyn yr holl gynni arianol a gynhaliwyd dros y penwythnos, gyda dros 50,000 yn mynychu.

Tydy hyn ddim yn ffenomenon newydd wrth gwrs, roedd gan y Rhufeinwyr derm amdano, panem et circenses, bara a syrcas/gemau.

Wedi dweud hyn, mae gan Gwpan y Byd ei rhamant ac mae’r gystadleuaeth bresenol yn byw i fyny i’r freuddwyd. Mae rhai o’r gwledydd mawr imperialaidd eisioes wedi mynd allan o’r gystadleuaeth, tra fo gwledydd llai a thlotaf yn gwneud yn rhyfeddol o dda. Ystyriwch Costa Rica, poblogaeth o 4.8 miliwn ac Uruguay, poblogaeth 3.3 miliwn. Dwy genedl fach, gymharol dlawd, yn dangos fod posib i wledydd llai lwyddo.

Synais weld ymateb Llafurwr blaenllaw i hyn: “A beth yw GDP y pen y gwledydd yma?” Dyma ddyn sy’n galw pawb yn ‘frawd’, yn hawlio ei fod yn rhyng-genedlaetholwr ac yn sosialydd, ond eto’n cwestiynnu hawl cenedl llai i fodoli, yn rhinwedd y ffaith nad yw’r genedl honno’n gyfoethog.

Efallai fod ef a’i debyg yn credu fod bywyd pobl yn well o dan yr hen drefn Imperialaidd pan oedd bron i dreian o fap y byd yn binc. Efallai eu bod nhw’n credu y dylai fod gan unrhyw gymdeithas o bobl incwm y pen penodol cyn cael hawlio eu bod nhw’n genedl rhydd. Beth yw’r trothwy ar gyfer cenedl rydd? Mae GDP y pen y Deyrnas Gyfunol yn $36,298. Ai dyma’r trothwy rhwng ryddid a chaethiwed? Os felly beth am Seland Newydd ($32,888); Portugal ($25,802); Mecsico ($17,019)? A ddylai’r gwledydd yma roi fyny eu sofraniaeth?

Mae cyfoeth materol yn ffon fesur sal iawn o ryddid.  Fel y dywedodd yr economegydd athrylithgar, EF Schumacher yn ei lyfr arloesol Small Is Beautiful: “The substance of man cannot be measured by Gross National Product”. Os ydyn ni’n mesur ein rhyddid yn ôl cyfoeth, y gwir trist yw na fyddwn ni fyth yn rhydd, ond yn hytrach yn gaeth i arian a thrachwant. Efallai nad yw Uruguay yn wlad gyfoethog, ond mae’n nhw, trwy eu harlywydd José Mujica, wedi dechrau ar drywydd i wneud eu cymdeithas yn decach ac yn fwy cyfartal, a thrwy hynny yn fwy bodlon.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s